A Coruña.- Os gobernos de Alberto Núñez Feijóo e Alfonso Rueda na Xunta de Galicia pagaron 4,5 millóns de euros en axudas a dedo para o fomento do galego a empresas editoras de diarios afíns ao Partido Popular, que seguen publicando en castelán e utilizando de forma residual a lingua oficial da comunidade, a pesar de que levan décadas recibíndoas.

O Goberno de Rueda formalizou o pasado mes de maio a última distribución desas subvencións a través da Consellería de Cultura, Lingua e Xuventude, que repartiu máis de 293.000 euros entre as mesmas compañías mediante convenios sen concurso público e supostamente sen ánimo de lucro. Como vén sendo a norma desde hai 17 anos, os acordos excluíron os medios de liña crítica coas políticas do PP que si empregan exclusivamente a lingua oficial da comunidade, e aos que a Xunta destina un presuposto dez veces menor.

Desde que Feijóo recuperou o poder en Galicia en 2009 para a formación que agora preside a nivel estatal, tras a única lexislatura do Executivo bipartito de PSOE e BNG, a Administración autonómica subscribiu 111 convenios de promoción do galego con esas cinco sociedades, que son tamén as que máis diñeiro reciben mediante outras subvencións discrecionais, acordos bilaterais de propaganda sen concurso público, compras en masa de exemplares e publicidade institucional.

A principal beneficiaria das axudas ao fomento do galego foi La Voz de Galicia, o diario de papel máis lido da comunidade, e tamén o máis subvencionado, e cuxa fundación xestora preside Lois Blanco Penas desde a morte do empresario coruñés Santiago Rey o verán pasado. La Voz obtivo dos gobernos de Feijóo e Roda preto de 1,92 millóns de euros en axudas ao fomento do galego, que non serviron para evitar que a presenza dese idioma nas súas páxinas siga sendo minoritaria. Na última remesa de adxudicacións en maio deste ano, a editora do diario de Blanco levou 142.000 euros, case a metade do total.

Presenza irrisoria do galego

A presenza do galego tamén segue sendo irrisoria en Faro de Vigo, El Correo Gallego de Santiago e La Opinión da Coruña, propiedade do editor zaragozano Javier Moll, dono de Prensa Ibérica. As súas cabeceiras leváronse nos últimos 16 anos preto de 1,3 millóns de euros. A mesma liña seguen El Progreso de Lugo e Diario de Pontevedra, de Blanca García Montenegro –521.000 euros–; La Región de Ourense e Atlántico Diario de Vigo, de Óscar Outeiriño –357.000 euros–; e El Ideal Gallego da Coruña, Diario de Ferrol e Diario de Arousa, adscritos a Editorial La Capital, cuxo dono é José Collazo –224.000 euros–.

A esas cantidades engádense as que tamén recibiron en concepto de promoción do galego as axencias Efe –115.000 euros– e Europa Press –85.000 euros–, que deixaron de percibir esas subvencións hai dez anos.

O Estatuto de Galicia establece que o galego é a lingua propia de Galicia, e aínda que declara que é tan oficial no seu territorio como o castelán e insta os poderes públicos autonómicos a normalizar o uso de ambos, só os compromete a potenciar en exclusiva o galego, «en todas as ordes da vida pública, cultural e informativa».

Os medios de comunicación de Galicia publicados en castelán empezaron a recibir axudas para aumentar o nivel de uso do galego na década dos noventa do século pasado, baixo os gobernos de Manuel Fraga, e seguiron a percibilas co bipartito, despois con Feijóo ata 2023 e desde entón con Rueda. Baixo os mandatos destes últimos, con todo, o galego foi superado polo castelán como a lingua máis falada do país.

Luzes-Público dirixiuse á Consellería de Cultura e Língua, que dirixe José López Campos, para interesar a súa valoración sobre a eficacia dese gasto de diñeiro público, que non só non logrou que as empresas editoras equiparen o uso do galego e o castelán nas súas pezas de información e opinión, senón que aquel nin sequera goce dun espazo relevante nas súas páxinas máis aló do anecdótico. Á hora na que se terminou de redactar este artigo, a Xunta non respondera.

A consellería de López Campos tampouco se prestou a aclarar por que para fomentar o uso do galego nos medios utiliza sistematicamente a fórmula dos convenios discrecionais, que a lexislación prohibe expresamente cando existe ánimo de lucro por parte das empresas que os subscriben, e non a contratación pública ordinaria, suxeita ao cumprimento de condicións técnicas e económicas concretas e a criterios máis transparentes de competencia e publicidade, e que ademais si contempla o beneficio económico das sociedades adxudicatarias.

Cofinanciamento irregular

Nese sentido, a Xunta tampouco contestou ás preguntas deste diario sobre o suposto cofinanciamento que as editoras achegan ás actividades contempladas nos convenios, e que non parecen responder a unha lóxica contable ou financeira común. De feito, os mesmos medios que repiten convenio ano tras ano achegan cada exercicio cantidades e porcentaxes diferentes, que as memorias xustificativas dos acordos non razoan, nin se detalla nelas a que gastos de persoal ou para a adquisición de que medios materiais débense.

Así, por exemplo, La Voz de Galicia, que nos últimos anos recibe unha media homoxénea de entre 141.000 e 150.000 euros ao ano por acordo, achega supostamente as mesmos cantidades tan dispares como os 142,66 euros de cofinanciamento de 2019 –o 0,1% do convenio dese ano– e os máis de 127.000 –máis do 50%– do exercicio anterior. En 2022 e 2023 as achegas da Voz roldaron os 42.000 euros –o 22%–, pero as de 2024 e 2024 non superan o 10%.

Co resto de empresas editoras sucede algo similar, mesmo coas mesmas cabeceiras. Nas de Prensa Ibérica, Faro de Vigo oscila entre o 31% e o 44% de cofinanciamento segundo os anos; El Correo Gallego, entre o 31% e o 64%, e La Opinión, entre o 37% e o 70%. No Grupo Progreso, El Progreso varía entre o 50% e o 64%, mentres que a filial editora de Diario de Pontevedra o fai entre o 51% e o 89%.

Entre as empresas do Grupo La Región, o diario matriz de Ourense cofinancia entre o 8% e o 12% dos convenios para o fomento do galego subscritos entre 2009 e 2025 coa Xunta, mentres que Atlántico Diario sufraga entre o 8% e o 36% dependendo de cada exercicio. No caso da Capital, o fai entre o 23% e o 93%.