A Coruña.- O sistema penal español é tan garantista que ás veces fai falta que ata tres tribunais consideren culpable a unha persoa para poder condenala. Ata o máis abxecto dos criminais pode impugnar unha resolución se a considera inxusta e forzar así que unha instancia superior revise o seu caso. Todas as partes implicadas nun proceso xudicial téñeno, e case sempre o executan. Forma parte do dereito constitucional á tutela xudicial efectiva, que nos protexe a todos na medida en que está ideado para non deixar nunca indefenso a ninguén. É dicir a non castigar a un inocente nin a deixar un culpable sen castigo.

Os asasinos de Samuel Luiz –Diego Montaña, Kaio Amaral Silva, Alejandro Freire e Alejandro Míguez–, a quen a Audiencia Provincial da Coruña condenou a máis de 74 anos pola morte a golpes do rapaz coruñés na madrugada do 3 de xullo de 2021, fixeron efectivo ese dereito o pasado luns na vista oral dos seus recursos diante o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG). O apagamento do luns interrompeu a vista, que con todo púidose celebrar integramente grazas aos equipos eléctricos autónomos do TSXG.

Os catro asasinos consideran que tanto o veredicto do xurado como o fallo da Audiencia foron inxustos porque durante o xuízo vulnerouse o principio de presunción de inocencia. Alegan que foron condenados sen probas de cargo que demostren que en verdade son responsables dos delitos que se lles imputaron.

O xurado popular e a xuíza da Audiencia estableceron no seu día que os catro, xunto a dous menores de idade condenados antes que eles, mataron a Samuel a patadas e puñadas no paseo marítimo de Riazor despois de que un deles lle chamase maricón á saída dun local de copas. Houbo decenas de testemuñas e ata tres cámaras diferentes gravaron o linchamento. A instrución e a investigación policial foron extensas e rigorosas, analizouse incluso o ADN da vítima e dos seus agresores, así como o que fixeron antes e despois do crime. Varios forenses determinaron na autopsia as horribles feridas que acabaron coa vida de Samuel e os danos psiquiátricos que a súa morte e a forma en que o mataron provocaron nos seus pais.

Homicidio

A pesar de todo, o avogado de Diego Montaña, Luis Salgado Carbajales, iniciou a súa alegación do luns asegurando que ao seu defendido, quen iniciou á brutal agresión que logo secundaron os seus amigos, foi condenado por asasinato cando en realidade, como moito, cometería un homicidio. É dicir sen aleivosía, debido a que, na súa opinión, a vítima tería opcións de defenderse dos seus agresores. Tamén negou que o móbil da acción de Montaña fose a homofobia, e engadiu que as súas facultades cognitivas estaban diminuídas pola influencia do alcol, o que debería ser considerado como atenuante, e que a xuíza se excedeu ao impoñerlle unha pena –24 anos– moi próxima ao grao máximo do castigo por asasinato que contempla o Código penal.

David Freire, defensor de Alejandro Freire –20 anos–, tamén alegou que este non era un asasino, senón un homicida, debido a que, ao seu xuízo, nunca pretendeu matar a Samuel nin foi consciente de que os seus golpes puidesen terminar acabando coa súa vida. «Houbo un menoscabo absoluto ao dereito fundamental do meu defendido á presunción de inocencia», chegou a dicir. Tamén reiterou, como fixo durante o xuízo, que o comportamento violento de Freire debíase a un trastorno por déficit de atención con hiperactividade combinado coa inxesta de alcol e cocaína aquela madrugada.

José Ramón Sierra, defensor de Kaio Amaral Silva –20 anos e medio– e Manuel Ferreiro, de Alejandro Míguez –dez anos como cómplice por asasinato– cuestionaron mesmo os feitos probados no veredicto do xurado e na sentenza da Audiencia. Sierra asegurou que conteñen «conclusións contraditorias e fóra de toda lóxica» e pediu aos tres maxistrados da sala «unha nova valoración das probas». Ferreiro dixo que ao seu representado fora condenado polo único motivo de «estar alí», no lugar dos feitos, sen que nada apontoe o argumento condenatorio de que se enfrontou a Ibrahima Diack e a Magatte N’Diaye, as única persoas que trataron de auxiliar a Samuel.

A Fiscalía, que exerceu o fiscal superior de Galicia, Fernando Suances, probablemente nunha das súas últimas actuacións en sala dado que prevé xubilarse en setembro, cualificou o fallo da Audiencia como «un dechado de solidez xurídica» e explicou pormenorizadamente que as probas expostas no xuízo, incluídas as que serviron para condenar a Montaña coa agravante de discriminación por orientación de sexo, «destrúen a presunción de inocencia sen indicio ningún de irracionalidade».

Sen opción de defensa

A avogada da familia de Samuel, Esther Martínez –a única muller no estrado entre os tres xuíces, os catro defensores, o fiscal, o avogado da acusación particular, os catro acusados e os seis policías que os custodiaban–, tamén desmontou arguméntovos das defensas, un por un: foi un asasinato e existiu aleivosía, Samuel non tivo oportunidade ningunha de defensa, xa fora derrubado tres veces polos seus agresores cando Ibrahima e Magatte tentaron axudalo e nin sequera eles puideron evitar que o matasen. Ningún dos seus asasinos se compadeceu minimamente del nin dos seus seres queridos, e ninguén puido acreditar, salvo no testemuño interesado dos acusados e algúns dos seus amigos, que as bebidas e as drogas que dixeron consumir turbasen a súa capacidade para saber o que facían, nin que, no caso de Alejandro Freire, padeza de verdade os trastornos psiquiátricos que di sufrir.

De todos os xuristas da sala, o máis contundente foi o da acusación popular, que exerce a Asociación para a Liberdade Afectiva e Sexual (Alas) da Coruña. Mario Pozzo-Citro non só cuestionou a validez das motivacións xurídicas que alegaron as defensas para subliñar que os acusados tiveron un xuízo xusto sometido a todas as garantías de defensa e de contradición das probas documentais e testificales. Tamén lembrou que o xurado fallou o seu veredicto en base a un extenso cuestionario de preguntas que foron previamente acordadas pola xuíza e todas as partes: «Os feitos que o xurado declarou probados son os que todos decidimos que debían ser os feitos probados para condenar ou absolver aos acusados», matizou.

Pozzo-Citro detívose especialmente na motivación homófoba do crime, e lembrou que de todos os agravios, inxurias e improperios que puideron usar, os seus asasinos optaron precisamente por «maricón». E que de todas as características xestuais e antropomórficas que podían describir a Samuel, optaron precisamente polas que eles identificaron como as que supostamente definían a súa orientación sexual. Desde o primeiro insulto e ata que o deixaron ferido de morte no chan, os seus asasinos vulneraron a súa dignidade e os seus dereitos máis elementais. Pero de igual maneira que eles –que poderán recorrer de novo a sentenza que dite o TSXG–, Samuel, a súa familia e a sociedade no seu conxunto tamén teñen dereito á tutela xudicial efectiva. Un principio que está ideado para protexernos a todos e para non deixar indefenso a ninguén. É dicir para non castigar nunca a un inocente, pero para xamais deixar sen castigo a un culpable.