A Coruña– O substituto de Alberto Núñez Feijóo á fronte da Xunta de Galicia, Alfonso Rueda, cumprirá esta primavera tres anos na presidencia do Goberno autonómico sen querer ou poder consolidar unha personalidade política propia como a do seu antecesor, nin construír ao seu redor unha baronía rexional similar á que dominan outros gobernadores autonómicos do seu partido, case vicerreis, como Isabel Díaz Ayuso en Madrid e Juan Manuel Moreno Bonilla en Andalucía.

Ao contrario, Rueda mantén en Galicia un perfil continuísta das políticas de Feijóo e segue mostrándose no papel de fiel escudeiro que desempeñou durante as case dúas décadas nas que exerceu do seu segundo –entre 2005 e 2009 na oposición no Parlamento da comunidade, e desde 2009 como o seu delfín na Xunta–. Non só na oposición, senón dentro do seu propio partido, hai quen opina que o seu fondo e a súa forma de mandar, salvando as metáforas, aseméllase máis á dun director de sucursal bancaria que á dun CEO con plenos poderes executivos.

«Rueda é un gran xestor, mellor aínda que Feijóo, e ademais é un orador brillante, mitinea sen papeis e ten carisma improvisando, pero en presenza do líder vólvese gris», relataba unha militante tras a comida que celebrou o partido hai dúas fins de semana en Santiago, para homenaxealo e celebrar o aniversario da súa maioría absoluta nas autonómicas de 2024. Perdeu dous escanos, pero tivo máis votos que Feijóo nas súas tres eleccións anteriores.

Era o día de Rueda, a súa ocasión para reivindicarse e erixirse en protagonista, pero Feijóo colonizou o acto e rouboulle os focos. Os titulares dese día e do seguinte, mesmo na prensa rexional, non falaban de Galicia nin de Rueda, senón só do presidente estatal do PP e das tópicas referencias entre aspas habituais no seu relato machacón contra o Goberno: Pedro Sánchez e a súa esposa, o fiscal xeral, o PSOE e os aranceis de Trump, as contradicións de Vox e Abascal…

4.010 millóns de débeda da Xunta

Ese enganche de Rueda aos intereses de Feijóo en Madrid tivo un exemplo práctico esta mesma semana, cando o presidente da Xunta rexeitou o acordo alcanzado polo BNG e o Goberno para que o Estado condone a Galicia 4.000 millóns de euros da débeda da comunidade. Esa cantidade representa case un 30% do seu endebedamento total, pero o acordo co Bloque é similar ao alcanzado con ERC para a quita da débeda de Catalunya, e aceptalo supoñería torpedear desde Santiago a estratexia electoral de Xénova. Rueda apresurouse a negar o pacto e a cualificar a operación, contra toda lóxica, de «negocio ruinoso» para Galicia.

Segundo datos da Federación de Estudos de Economía Aplicada (Fedea), Galicia paga cada ano 500 millóns de euros en intereses acumulados pola débeda da Xunta, que se multiplicou por máis de tres precisamente durante os mandatos do Feijóo e Rueda. En 2008, o ano anterior a que o PP recuperase o poder en San Caetano, a sede do Goberno autonómico, non chegaba aos 3.960 millóns de euros. Hoxe supera os 12.200 millóns, é dicir, máis do 87% de todo o orzamento da comunidade autónoma para 2025, arredor dos 14.400 millóns.

A negativa do PP galego a aceptar que o Estado libere a Galicia de máis de 4.000 millóns de débeda é de difícil comprensión e serviu en bandexa á oposición renovar o relato sobre a condición de segundón que achacan a Rueda: «Vostede traizoa este país, é o campión do servilismo, o presidente de Galicia máis antigalego da historia», dixo este mércores no Parlamento autonómico a líder da oposición, Ana Pontón, portavoz nacional do BNG. O secretario xeral do PSOE galego, José Ramón Gómez Besteiro, tirara de ironía o día anterior cun enxeñoso recurso dialéctico: «Curso básico de economía: se che perdoan o que debes, quen en pleno uso de razón di que non?».

O chalé da parella de Feijóo

As críticas a esa condición subordinada e vigaira de Rueda chegan ao pouco da súa negativa a calquera posibilidade de que Galicia poida ter un concerto económico propio, como os de Euskadi e Navarra ou o tamén negociado para Catalunya, e logo de ser acusado de gobernar en favor dos intereses persoais de Feijóo e da súa parella, Eva Cárdenas, que acaban de solicitar á Demarcación de Costas do Estado que lles prorrogue o permiso para ocupar terreos públicos de acceso directo á praia desde o seu chalé de veraneo en Moaña.

A concesión expirou hai 18 anos, pero a familia segue gozando dese privilexio desde que Cárdenas comprou a vivenda en 2019. Unha das primeiras medidas que impulsou Rueda cando sucedeu a Feijóo foi reclamar ao Goberno a transferencia das competencias en materia de xestión do litoral e das concesións de uso do dominio público marítimo-terrestre. É a primeira e ata o de agora única transferencia de autogoberno reclamada ao Estado nos 16 anos de mandatos do PP na Xunta.

«É demasiado malévolo pensar que se fixo para evitar que os priven da saída á praia, iso non é verdade nin de lonxe. Pero si o é que comunicativamente se manexou moi mal e o asunto non nos deixa en bo lugar», sostén outra fonte do PP, que lembra «o dano» que durante os gobernos de Feijóo supuxeron as evidencias de trato de favor da Xunta cos seus familiares de sangue, como a súa prima Eloína, e as empresas vinculadas a eles, como a que dirixe a súa irmá Micaela; e tamén as ligadas aos seus parentes políticos, como a do seu cuñado Ignacio Cárdenas. Outra das estratexias de Rueda ao mando da Xunta e do PP galego foi torpedear calquera investigación sobre as irregularidades nas adxudicacións de contratos públicos a compañías dos afíns a Feijóo.

Seguidismo dos proxectos de Feijóo

A Xunta de Rueda tamén practicou o seguidismo que lle achacan os seus críticos con políticas de Feijóo moi cuestionadas, como a privatización da sanidade ou a discriminación do galego, e con proxectos económicos de enorme impacto ambiental e soada contestación social que se iniciaron baixo os gobernos do seu antecesor. Como a concesión masiva de licenzas de parques eólicos, o plan de Altri para instalar unha macrocelulosa en Palas de Rei ou o da multinacional mineira Atalaia Mining para reabrir unha mina contaminante de cobre en Touro.

José Ramón Gómez Besteiro: «Curso básico de economía: se che perdoan o que debes, quen en pleno uso de razón di que non?».

A iso únese a protección da que segue gozando Manuel Baltar, senador por designación autonómica por decisión de Feijóo, e ao que Rueda se viu obrigado a non reprobar para non violar o acordo alcanzado por ambos para que abandonase o mando do partido e da Deputación Provincial de Ourense; ou o escándalo pola imputación penal da cúpula directiva da Televisión de Galicia, incluído o director xeral designado polo hoxe líder do PP.

«Rueda é quen está levando as labazadas por defender todo iso sen axuda», sostén unha das fontes citadas neste artigo, que advirte de que iso relega a un segundo plano ao sucesor de Feijóo, ao tempo que lle impide «vender a súa acción de Goberno, que no fondo é boa, e a idea de que ten un proxecto propio para Galicia».

Datos económicos e realidade política

A comunidade, lembra esa persoa, ten hoxe 93.000 parados, 50.000 menos que cando Feijóo abandonou a Xunta en maio de 2022, co desemprego no 9,4%, é dicir, 1,8 puntos menos que daquela e 1,2 puntos menos que a media de España, e coa maior cifra de ocupados desde 2009. O PIB galego crece por encima da media nacional e, na súa distribución por habitante, indicador no que o país estivo durante décadas á cola das comunidades autónomas españolas, atópase hoxe en novena posición.

No político, Rueda podería xactarse de que Galicia é a comunidade con menos apoios do PSOE –un 14%– nunhas autonómicas; de ser o líder rexional do PP máis votado (47,36%), por riba de Ayuso (47,34%) e de Moreno Bonilla (43,13%). Ou mesmo de que Vox sexa aquí unha formación extraparlamentaria e residual –obtivo un 0,63% nas últimas municipais, un 4,87% nas xerais e un 2,19% nas autonómicas–. «Pero non está a rendibilizar todo iso, e a imaxe que dá é que actúa máis ben como o director dunha oficina bancaria que confía menos na súa propia capacidade de xestión que nos réditos que lle pode proporcionar a súa fidelidade ao CEO da empresa», conclúe a citada fonte.