A Coruña.- A compañía Air Europa comunicoulles aos seus traballadores que retirou unilateralmente o protocolo que permitía que os seus auxiliares de voo rexeitasen o traballo en viaxes con orixe ou chegada en Israel, e a que optasen por un novo destino sen necesidade de xustificar os motivos. Esa medida mantíñase activa desde os atentados de Hamás en Israel o 7 de outubro de 2023, aos que sucederon a invasión de Gaza e o xenocidio da poboación palestina ordenados polo Goberno de Benjamin Netanyahu, así como as operacións do seu exército noutros países da rexión.

A aeroliña informou este mesmo martes, por outra banda, de que cancelou os seus voos a Caracas (Venezuela) despois de que o Sindicato Independente de Tripulantes de Cabina de Pasaxeiros de Liñas Aéreas (Sitcpla) presentara unha denuncia na Inspección de Traballo, na que acusaba a empresa de manter as súas operacións o pasado domingo no aeroporto da capital venezolana. A Autoridade Federal de Aviación de Estados Unidos advertira o día antes do perigo que supoñían eses voos polo aumento da actividade militar na zona.

O pasado xoves, a dirección xeral de operacións de Air Europa envioulles ás súas traballadoras unha circular informativa na que anunciaba que deixaba «sen efecto» desde o día seguinte o protocolo que lles permitía non traballar a bordo de avións con rutas desde e cara ao aeroporto Ben Gurion de Tel Aviv, a capital administrativa de Israel. A compañía mantén seis conexións á semana –todos os días salvo o sábado– con ese aeródromo desde o aeroporto Adolfo Suárez de Madrid-Baraxas.

«Rebaixouse o risco»

«Infórmovos de que, tras a última análise, rebaixouse o risco e necesidade de medidas mitigadoras nos voos a TLV [Tel Aviv, no Código da Asociación Internacional de Transporte Aéreo]», explicaba o director de operacións de Air Europa na súa circular do pasado xoves. Nela  anunciaba que a partir do venres se aplicarían na ruta ao Ben Gurion «os procedementos normais de xustificación de absentismo, como no resto de voos».

«Iso quere dicir que a partir de agora, quen non queira voar a Israel por estrés, ansiedade ou sinxelamente por medo, porque se trata dunha zona de guerra, deberá recorrer a unha baixa médica», explica un traballador, que pide resgardar o seu anonimato e que lembra que algúns tripulantes de cabina senten pánico ante a posibilidade de que se lles force a embarcar con destino a Tel Aviv. Temen, ademais, que a súa situación emocional poida afectar o traballo que desempeñan a bordo en materia de seguridade da pasaxe.

Desde os atentados de Hamás en outubro de 2023, o Goberno español mantén expresamente activa a recomendación de non viaxar a Israel, que, segundo o Ministerio de Asuntos Exteriores, segue hoxe no mesmo «estado de guerra» que Netanyahu declarou entón. Exteriores alerta ademais de «a situación de inestabilidade rexional» na zona e da súa «potencial rápida deterioración». Pese ao cesamento do fogo do pasado 10 de outubro, o Exército israelí segue executando misións militares en Gaza, e hai tres días bombardeou o sur de Beirut, a capital do Líbano,  onde causou cinco mortos e 28 feridos.

«Medidas mitigadoras»

Público dirixiuse a Air Europa para interesarse polo contido da análise interna que lle permitiu á dirección da aeroliña establecer que, ao contrario da recomendación do Goberno, o risco de voar a Tel Aviv foi reducido. Este diario interesouse tamén polas «medidas mitigadoras» que a compañía tería rebaixado, segundo recolle a nota que o pasado xoves enviou aos seus empregados.

Á hora en que se terminou de redactar este artigo, a empresa non respondera a esas cuestións, nin tampouco á pregunta de se dispón dalgún protocolo de vixilancia sobre os efectos que sobre a saúde do seu persoal podería ter o carácter obrigatorio das viaxes a países en guerra ou afectados por conflitos armados.

«A Air Europa cústalle moito tomar decisións porque lles importa máis o diñeiro que a seguridade das súas traballadoras», denuncian fontes da sección sindical do Sitcpla na empresa, que sosteñen que a dirección non informou á representación do persoal das análises sobre o maior ou menor perigo dos voos a Tel Aviv. Tamén advirten de que ninguén pode ser obrigado a traballar nunha zona insegura, nin moito menos de guerra, e lembran que as leis laborais recoñecen o dereito para paralizar o traballo cando este se desenvolva en condicións de risco grave e inminente. «Temos dereito a decidir», sosteñen.

Doutra banda, as fontes do Sitcpla explican que se decataron polo persoal de que a compañía decidira este martes cancelar ata o vindeiro sábado os voos con orixe ou destino no aeroporto internacional Simón Bolívar de Maiquetía, en Caracas (Venezuela), pouco despois de que o sindicato si informara á dirección de que presentara unha denuncia ante a Inspección de Traballo por manter as súas operacións nese aeródromo.

Presenza militar no Caribe

O pasado sábado, a Administración estadounidense alertou sobre os riscos de operar en Caracas e no espazo aéreo venezolano, tensionado polo incremento da presenza militar de Washington no Caribe e os ataques para supostas embarcacións de mafias do narcotráfico abandeiradas no país, a cuxo presidente, Nicolás Maduro, o Goberno de Donald Trump sinalou como líder terrorista.

Varias aeroliñas, entre elas a tamén española Iberia, a portuguesa TAP e a brasileira GOL, suspenderon inmediatamente as súas operacións en Venezuela, pero, segundo o Sitcpla, a dirección de Air Europa decidiu manter a conexión de ida e volta do día seguinte con Caracas –desde Baraxas–, e mesmo anunciou que reprogramaría cara a ese aeroporto quendas de traballo que en principio estaban previstas noutros aeródromos da rexión. Fonttes da compañía confirmaron este martes a Público que se cancelaron os voos a Caracas polo menos ata o sábado, pero non ofreceron máis explicacións sobre a decisión de manter os do domingo.

«A Air Europa cústalle moito tomar decisións porque lles importa máis o diñeiro que a seguridade das súas traballadoras» (Sitcpla, sindicato de tripulantes de cabina)

Ademais de co Sitcpla, que ten cinco delegados no comité de empresa central de Air Europa, este diario tentou poñerse en contacto cos representantes doutras centrais, como a Unión Sindical Obreira (USO), que ten outros cinco pero cuxo responsable declinou facer declaracións; e a Unión Xeral de Traballadores (UXT), con catro, que non respondera ao peche desta peza.

Air Europa forma parte do holding turístico Globalia, propiedade da familia Hidalgo. A aeroliña, segundo os últimos datos que fixo públicos, ten un persoal de 3.996 empregados, entre persoal directo –2.663– e indirecto –1.333–. A súa cifra de negocio ascendeu en 2023 a 2.756 millóns de euros, cun beneficio despois de impostos de máis de 165 millóns. Ese ano transportou máis de 11,7 millóns de pasaxeiros.