A Coruña-. Se España decidise hoxe mesmo que o cambio de hora do sábado ao domingo sexa o último da historia, e se enfrontase á disxuntiva de manter o horario de inverno ou o de verán, en Galicia o dilema sería maiúsculo. Porque se se conservase o primeiro, o que comeza este mesmo sábado, significaría que cando volva o verán se acabarían os crepúsculos da segunda quincena de xuño, co sol poñéndose sobre as rías máis aló das dez da noite. Se, por contra, se gardase o segundo, o que se mantivo desde marzo pasado ata esta fin de semana, sucedería que en poucas semanas, en canto chegasen os días máis curtos do inverno, os amenceres atrasaríanse ata pasadas as dez da mañá.

Galicia, o territorio máis occidental da España peninsular e onde o sol sae e ponse máis tarde (entre media hora e unha hora despois que, por exemplo, na costa mediterránea) leva máis dun século vivindo a contrahora, desde que en 1900 o Goberno de Francisco Silvela decidise unificar os horarios de todo o país en torno ao horario do meridiano de Greenwich. En 1940, Francisco Franco adiantouno ao da franxa de Europa central, que tamén tiñan países como Francia, Bélxica e Países Baixos. Galicia é a zona que máis nota ese desfasamento.

Ata o de agora, o adianto e atraso de reloxos na primavera e no outono, respectivamente, axudaba a camuflalo un pouco. Pero a proposta do presidente do Goberno, Pedro Sánchez, de eliminar os cambios horarios ha reaberto o debate sobre a posibilidade de que Galicia recupere o fuso que lle corresponde (unha hora menos, como en Canarias, Portugal ou Reino Unido).

«Galicia é moito máis atlántica que Madrid ou Barcelona, cunha separación de máis de mil quilómetros de distancia con respecto a Centroeuropa», afirman fontes do Bloque Nacionalista Galego, formación que en 2007 levou ao Senado unha proposición para devolver á comunidade ao seu horario solar natural, que PP e PSOE rexeitaron (o entón secretario de organización socialista, José Blanco, cualificouno de «parvada»). En 2016, con todo, todos os partidos do Parlamento de Galicia pronunciáronse a favor de recuperar o fuso horario de Greenwich.

Ritmos biolóxicos

«Volver a ese uso horario favorecería os ritmos biolóxicos, permitiría un mellor descanso da poboación e, por tanto, beneficios tamén económicos, porque unha poboación que descansa mellor ten máis saúde e tamén é máis produtiva», engaden as citadas fontes.

O pasado venres, a eurodeputada nacionalista Ana Miranda reclamou no Parlamento Europeo o fin dos cambios horarios e a volta de Galicia a Greenwich, apelando a un informe do Instituto Enerxético de Galicia, que afirma que o aforro no consumo enerxético que promove o cambio horario na comunidade é inferior á 1% fronte ao 5% do resto do Estado. Miranda lembrou que a medida «tería innegables beneficios para a calidade de vida dos galegos e galegas e contribuiría á racionalización e ao equilibrio entre a vida laboral e persoal».

Algúns expertos aseguran que está demostrado que o desaxuste con respecto ao horario solar ten efectos directos sobre o comportamento humano a nivel individual e social. «España é o país de Europa onde menos horas dórmese, coas maiores taxas de abandono escolar de Europa, cunha produtividade moi baixa con respecto a outros países… Débese a moitos factores, pero evidentemente leste é un deles», sostén César Martín, presidente da Comisión Nacional para a Racionalización dos Horarios Españois (ARHOE), unha entidade sen ánimo de lucro que pretende fomentar o aumento da calidade de vida, a conciliación, a igualdade e a produtividade mediante a racionalización dos horarios.

Martín asegura que non só Galicia, senón toda España, deberían adoptar o horario do meridiano de Greenwich para recuperar a «normalidade solar», e que existe consenso científico tanto sobre o feito de que se debe acabar cos cambios de hora como sobre a necesidade de manter o horario de inverno (o que empeza a rexer a partir desta fin de semana), que é o que mellor garante o benestar da poboación, a saúde pública e, tamén, a eficiencia económica e laboral.

Pero non todos pensan que suprimir os cambios ou volver a Greenwinch sexa positivo. Jorge Mira, catedrático do departamento de Física Aplicada da Universidade de Santiago de «carecen de rigor» e advirte de que se creará «unha lea monumental» na poboación e unha «desincronización masiva».

«En Quenia e en Ecuador o sol sae e ponse sempre á mesma hora, pero en Europa non é así. As sociedades sempre se foron axustando a eses cambios, e de feito era habitual que as fábricas e os comercios tivesen horarios de verán e de inverno que desapareceron precisamente cando se instauraron os cambios de hora», explica. «E as sociedades non son estúpidas: se se eliminan, volverán crealos», conclúe.