A Coruña.- Os comités de empresa de dez corporacións de radio e televisión autonómicas acordaron conformar unha  «alianza solidaria» en defensa dos traballadores do sector e contra a manipulación informativa. Pretenden dar unha resposta coordinada, «desde todos o territorios e desde o sindicalismo de clase», ao «panorama desolador que ameaza o propio papel e a independencia dos medios públicos como garantes da democracia».

Así o afirman nun comunicado conxunto difundido tras unhas xornadas organizadas polo comité intercentros da Corporación Radio e Televisión de Galicia (CRTVG) a semana pasada en Santiago. A plataforma foi bautizada como RTVs Públicas en Loita, e dela forman parte os comités dos medios públicos de Andalucía, Asturias, Castela A Mancha, Catalunya, Euskadi, Estremadura, Galicia, Illes Balears e Madrid, ademais do do País Valencià, cuxos representantes non asistiron ao encontro pero solicitaron unirse a ela.

A iniciativa ten lugar en plena batalla dos traballadores de varias desas canles, como en Valéncia, onde PP e Vox forzaron a suspensión de catro dos programas máis seguidos de Á Punt, a cadea que xestiona a Administración de Carlos Mazón; en Andalucía, onde o comité de empresa da Radio e Televisión de Andalucía (RTVA), en mans do Goberno de Juan Manuel Moreno Bonilla, pediu o cesamento do director xeral por atacar o organismo encargado por lei de velar pola imparcialidade e neutralidade informativa; e en Galicia, onde despois de anos de denuncias de manipulación e de sentenzas xudiciais condenando a persecución ideolóxica de xornalistas, o Executivo de Alfonso Rueda puxo en marcha unha nova lei que reforza o seu control sobre os medios públicos.

«A alianza xorde da constatación de que padecemos problemas semellantes que obedecen a ameazas comúns: a inxerencia política nas estruturas e as redaccións para o control partidista da información, e unha concepción capitalista da xestión do público que promove privatizacións ou externalizaciones inxustificadas de case todas as grellas de programación», asegura Raquel Lema, presidenta do comité intercentros da CRTVG, quen tamén alerta da «implementación de procesos salvaxes de dixitalización ou renovación tecnolóxica que vulneran o dereito á seguridade e a saúde das traballadoras».

Persecución ideolóxica e risco psicosocial

Segundo Lema, a CRTVG, dirixida desde hai 16 anos por Alfonso Sánchez Izquierdo, é probablemente a corporación autonómica onde os traballadores padecen máis as presións políticas e o risco psicosocial que se deriva delas, polo uso partidista das canles públicas de radio e televisión. Tamén, pola «intencionada e progresiva redución de planteis» que afecta a todas as televisións autonómicas e que, segundo os portavoces da plataforma, serviu de escusa aos xestores que as administran para xustificar unha progresiva externalización da produción «que en moitos casos incrementou o gasto e minguou a calidade» das programacións.

Segundo explica Ruth Mingorance, presidenta dos comités de empresa de Canal Sur e de RTVA, os medios públicos autonómicos, que chegaron a ter 1.700 traballadores en 2009, non chegan hoxe a 1.200. No próximos cinco anos está previsto que outros 500 alcancen a idade de xubilación, e non hai garantías de que se vaia proceder a cubrir os seus postos. Mingorance engade que a manipulación informativa «está a alcanzar límites insostibles». «Haberá quen diga que sempre a houbo, pero o nivel de censura que sufrimos hoxe non o coñecín antes», sostén.

A representante andaluza cre que a unión dos traballadores dos medios autonómicos pode servir como instrumento de presión para conseguir que se lexislen normas a nivel estatal que lles aseguren protección fronte ás inxerencias partidistas, e que garantan mínimos de produción propia que impidan as externalizaciones e a redución de persoal.

Só no caso da Radiotelevisió de lles Illes Balears, asegura o comunicado, «está a executarse, e con esperanzadores resultados, xustamente o camiño inverso, apostando pola internalización de producións e servizos que antes foran privatizados».

Gil Toll, de TV3, lembra que o regulamento europeo de liberdade dos medios de comunicación obriga os Estados membros da UE para combater a súa politización, a velar pola súa independencia e a protexer aos xornalistas que a exercen. «Os medios públicos somos moi débiles diante do poder político, o mesmo que os privados o son diante o poder económico», sinala.

«Os mesmos problemas»

Toll é membro do comité de empresa da Corporació Catalá de Mitjans Audiovisuals-3Cat, que na actualidade conta cun persoal duns 2.300 traballadores, dos que 400 teñen máis de 60 anos, e confirma que as cadeas autonómicas do Estado español «teñen os mesmos problemas, aínda que estean en momentos distintos».

«Nós estamos un pouco mellor, pero aínda nos queda moito por facer; xa non se dan situacións grotescas pero seguimos traballando nun ambiente tóxico de oficialismo esaxerado», explica. «Hoxe mesmo [polo venres] o noso informativo abriu cunha conferencia en Madrid do president da Generalitat, Salvador Illa».

Segundo Aritz Legarretaetxebarria, presidente do comité de empresa de Euskal Irrati Telebista (EITB), a fotografía dos problemas dos traballadores dos medios autonómicos «é a mesma aínda que as escalas sexan diferentes». A radio e a televisión públicas de Euskadi teñen un persoal cunha masa salarial que se topou por lei tras o crac financeiro de finais da década dos anos 10 en 1.164 traballadores.

Externalizacións

«Todo o que o excede externalízase, e iso levou a que sexa frecuente que haxa unidades móbiles para os servizos informativos ou para retransmisións en directo que quedan paradas por baixas por enfermidade ou vacacións que non se cobren», advirte.

Legarretaetxebarría lembra ademais que as adxudicacións a produtoras privadas poden facerse a dedo dado que a lei de contratos públicos as exime dos concursos que si son obrigatorios para a adxudicación doutros bens e servizos. «Hai produtoras de Euskal Herria que ao final funcionan en realidade como meras empresas de traballo temporal», engade.

Á falta dun plantel propio suficientemente dimensionado, engádese que os procesos de dixitalización están a modificar as estruturas, funcións, organigramas e ritmos de traballo do persoal, precarizando as súas condicións laborais e as posibilidades de conciliación, porque non hai sustento normativo que protexa aos traballadores das decisións discrecionales da dirección: «As nosas categorías foron establecidas en 1989 e desde entón non se modificou practicamente nin unha coma», explica o portavoz sindical da EITB.

En canto á manipulación informativa, o portavoz sindical da EITB admite que «non é tan basta» como noutras canles autonómicas, pero lembra que o actual director xeral é «un home de partido» –Andoni Aldekoa foi director de comunicación da Lehendakaritza (a Presidencia) do Goberno vasco co PNV–. «Hai un evidente sobredimensionamiento da información institucional acrítica, mentres se minimizan, por exemplo, as folgas e manifestacións».

Precisamente, un dos aspectos aos que se refire o comunicado dos comités de empresa das dez teles autonómicas é a necesidade de dar «unha resposta coordinada» a todos eses problemas comúns, «que podería activarse en calquera momento coa convocatoria de mobilizacións conxuntas sen descartar no horizonte un gran paro xeral».