A Coruña.- O líder do Partido Popular, Alberto Núñez Feijóo, dirixiu nos últimos meses ao presidente do Goberno, Pedro Sánchez, serias acusacións sen probas. A última, desde a tribuna do Congreso dos Deputados, onde o sinalou como «partícipe a título lucrativo» de negocios vinculados coa prostitución.

O feito de que Feijóo pida explicacións ao xefe do Executivo por bulos sobre a súa familia difundidos sen contraste choca coa súa propia maneira de actuar ante informacións que si son veraces. Porque 30 anos despois de que a el o fotografaran en 1995 a bordo do iate dun narcotraficante, con quen admitiu compartir vacacións e amizade durante anos, segue sen responder a preguntas elementais sobre a relación que mantivo con Marcial Dorado, e sen aclarar as contradicións das distintas versións que deu sobre a mesma cando se pronunciou sobre o asunto.

Luzes-Público resumiu esas interrogantes nas oito cuestiones que seguen, que tamén enviou ao equipo de comunicación de Feijóo para solicitar a súa aclaración ou valoración, sen que este diario recibise resposta á hora na que se terminou de redactar este artigo.

1. Que adxudicacións, contratos ou subvencións realizou a Xunta coas empresas de Marcial Dorado? Cantos foron realizados por órganos dependentes do Servizo Galego de Saúde (Sergas) na época en que Feijóo era o seu máximo responsable?

A Xunta presidida por Manuel Fraga, na que Feijóo era secretario xeral da Consellería de Sanidade dirixida por José Manuel Romay Beccaría, empezou a mediados do noventa a contratar con dúas empresas de Marcial Dorado, dedicadas á distribución de combustibles, a subministración de gasolina para as ambulancias do Servizo Galego de Saúde (Sergas) e de gasoil para a calefacción dos hospitais públicos. Tratábase de Petrogalicia e Xatevín, que xestionaban senllas estacións de servizo en Caldas de Reis (Pontevedra) e no porto deportivo da Illa de Arousa, na mesma provincia, respectivamente, e onde, segundo confirmaron posteriormente investigacións policiais e xudiciais, se abastecían as planadoras, os barcos, os camións e os turismos que a rede de Dorado empregaba para transportar droga e tabaco de contrabando. Nin a Xunta facilitou nunca aqueles expedientes nin Feijóo quixo explicar cantos foron, nin a súa contía, nin as súas condicións nin os procedementos que se empregaron para adxudicarllos a Dorado. En 2013, a Administración de Feijóo só desvelou que as contraprestacións e axudas económicas entregadas nos vinte anos anteriores ás empresas de Dorado –non só a Petrogalicia e Xatevían e non só polo Sergas– ascendían a 294.143 euros.

2. Que papel tivo Feijóo nas adxudicacións, contratos ou subvencións? Deu algunha instrución? Tivo coñecemento de que existían?

A ocultación da documentación e a negativa de Feijóo a detallar cal foi o seu papel naquel armazón deixa esas preguntas sen resposta. Pero o certo é que na estrutura administrativa da Xunta nos anos 90, o habitual era que os secretarios xerais das consellerías supervisasen e tamén asinasen os contratos de adxudicación pública para a compra de bens ou a prestación de servizos, como os subscritos polo Sergas con Petrogalicia e Xatevín. Como secretario xeral da Consellería de Sanidade e do Sergas, Feijóo era o segundo cargo xerárquico no organigrama, só por baixo do conselleiro, e a lóxica induce a pensar que se estaba na máxima posición desde a que se xestionaban e coordinaban os procedementos de adxudicación, debía coñecelos. O presidente do PP, con todo, nunca se pronunciou sobre se foi el quen os subscribiu nin sobre se deu indicacións sobre eses trámites.

3. Por que decidiu Feijóo cando estaba á fronte da Xunta ocultar ao Parlamento galego todo o relacionado con eses contratos, axudas e subvencións? Que ocorreu coa documentación?

Durante o ano seguinte á publicación en 2012 en El País das fotos no iate de Dorado, a oposición reclamou en varias ocasións, mediante preguntas orais no pleno do Parlamento de Galicia e a través da comisión da Cámara que debateu o caso, a listaxe completa dos contratos coas empresas do narcotraficante. Feijóo respondeu con varias versións diferentes e contraditorias, que ía expoñendo a medida que se demostraba que o relato anterior non se sostiña. Primeiro, o 15 de maio de 2013, e en resposta dunha pregunta da entón viceportavoz de Alianza Galega de Esquerdas (AGE) e hoxe vicepresidenta segunda e ministra de Traballo e Economía Social, Yolanda Díaz, dixo que os expedientes das adxudicacións a Dorado non existían, e que por tanto a Xunta non podía facilitalos, xustificándose en que o deber legal de custodia dura dez anos e que nos arquivos da súa Administración «nada hai anterior ao ano 2003». Esa foi a súa frase literal, segundo figura no diario de sesións que recolle aquel debate. Ao día seguinte, o secretario xeral da Consellería de Sanidade desmentiu a afirmación do presidente ao escusarse diante da Cámara alegando que, aínda que a documentación que esta reclamaba si existía, o seu volume era «inmanexable» como para seleccionala e entregala. Meses despois, a principios de novembro de 2013, ante a insistencia dos xornalistas e da oposición, Feijóo compareceu en rolda de prensa tras a reunión semanal do seu Goberno, abrazou esa tese e escusouse dicindo que non podía entregar os contratos con Dorado porque o traballo necesario para buscalo «colapsaría a Administración». Con todo, só unha semana despois, a súa Administración si enviou ao Parlamento galego os expedientes completos desde 1994 doutras axudas concedidas pola Xunta a sociedades do narcotraficante que non tiñan que ver cos contratos do Sergas con Petrogalicia e Xatevín. Nesa última documentación, segundo o seu Goberno, faltaban cinco arquivos que tampouco estaban relacionados cos anteriores, e que foran almacenados nun instituto de formación profesional en Coia, en Vigo, que sufrira dúas inundacións en 1998 e 2012. Aqueles sucesos deterioraron os documentos «ata o punto de que tiveron que ser destruídos». Desde entón, o relato de Feijóo e o seu equipo sostén que os contratos con Dorado formaban parte dese lote.

4. Quen pagou as viaxes que realizou con Dorado? En que data e a que destinos se realizaron devanditas viaxes?

A oposición preguntoullo varias veces a Feijóo durante os sesións de control ao Goberno autonómico no Parlamento de Galicia. «Cantas viaxes realizou en compañía do señor Marcial Dorado ao longo de todo o tempo que durou a súa relación? En que datas se produciron esas viaxes? Lugares de destino? Quen pagou os gastos de cada un deles?», preguntoulle a Feijóo o portavoz do BNG, Francisco Jorquera, no pleno do 24 de abril de 2013 –que o Parlamento de Galicia publicou en internet coa data equivocada na súa portada–. Feijóo limitouse a repetir que non soubera darlle importancia a relacionarse «cunha persoa que tiña antecedentes no contrabando de tabaco», pero non respondeu as preguntas de Jorquera. En comparecencias públicas previas, admitira que compartira con Dorado paseos en iate polas rías, ceas de nadal no seu chalé da Illa de Arousa –onde a policía atopou as fotos durante un rexistro– e viaxes a Canarias e a Andorra. Pero posteriormente desdíxose e asegurou que, tras consultar con outras persoas, decatouse de que se equivocou no segundo destino: «Recordo que había neve, pero parece ser que eran os Picos de Europa», dixo o 1 de abril de 2013. Máis tarde acabou recoñecendo que tamén estivera con Dorado en Eivissa e en Cascais, en Portugal. Pero nunca explicou quen pagaba as viaxes, as pernoctas e as comidas.

5. En que data empezou a súa relación con Dorado e en que data terminou?

Feijóo sostén que coñeceu a Marcial Dorado en 1995 a través de Manuel Cruz, chofer da Consellería de Sanidade de José Manuel Romay e home de palla en varias sociedades do contrabandista e narcotraficante. «Cando o coñecín non sabía nada sobre o seu pasado nin sobre a súa actividade: nada», aseverou tras a publicación das fotos. O certo é que Dorado xa era un dos máis coñecidos capos da droga en Galicia, non só dentro da comunidade senón fóra dela –especialmente porque foi un dos procesados na operación Nécora, que se desenvolveu moito antes, en xuño de 1990, e da que finalmente foi absolto–. Hai dous anos, con todo, Feijóo cambiou outra vez de versión nunha entrevista na cadea COPE en xullo de 2023, cando dixo que coñecera a Dorado cando este só era «contrabandista». É dicir, que xa sabía das súas actividades ilegais. Dez anos antes afirmara que puxera fin á relación en 1998 porque sería entón cando tivo coñecemento delas. Anos despois, o xuíz José Antonio Vázquez Taín, titular do Xulgado de Instrución número 1 de Vilagarcía de Arousa entre 1999 e 2004, afirmou que existían conversacións telefónicas gravadas entre Feijóo e Dorado datadas en 2003 e en 2004, froito da intervención do móbil do segundo cando estaba a ser investigado por un alixo de cocaína. Feijóo respondeu que non o lembraba e que quizá Dorado o chamara algunha vez despois de 1998 polos seus aniversarios ou para felicitarlle as festas de nadal. A defensa do narcotraficante, con todo, negou o que dixera o xuíz Vázquez Taín e rexeitou que esas gravacións existisen, polo menos como parte daquel sumario.

6. Quen o informou de que as fotos foran incautadas nun rexistro xudicial? Cando lle facilitaron esa información?

Feijóo admitiu que foi Arsenio Fernández de Mesa, director xeral da Garda Civil entre 2011 e 2016, delegado do Goberno en Galicia entre 2000 e 2004 e quen tamén era amigo de Manuel Cruz, o chofer de Romay e home de palla de Dorado. Compartía con el militancia nos Cadeneiros, unha banda de falanxistas e fascistas ferroláns alcumada con ese alias porque adoitaban empregar cadeas de bicicleta e de ciclomotor nas malleiras que propinaban nas cacerías de obreiros e estudantes antifranquistas que organizaban na cidade durante o final da ditadura e a transición. Fernández de Mesa alertou a Feijóo en 2003 de que as súas fotos posando no iate con Dorado apareceran no chalé deste durante unha redada motivada polo alixo de cocaína polo que o narco estaba a ser investigado. Feijóo sostén que llo comunicou a Manuel Fraga, de quen por entón era vicepresidente na Xunta, e a Mariano Rajoy, a quen José María Aznar acababa de designar como o seu sucesor á fronte do PP e candidato á presidencia do Goberno nas eleccións xerais de maio de 2004. Cando se publicaron nove anos despois, Feijóo atribuíu a filtración das fotos a unha campaña de chantaxe política. «Cales son as razóns polas que vostede [se sente] amedrentado en relación coas súas fotos en compañía do narcotraficante Marcial Dorado?», preguntoulle o entón secretario xeral do PSOE en Galicia, Manuel Vazquez, durante aquel pleno do 24 de abril de 2013. Feijóo evitou a pregunta e non dixo quen o ameazara e  xactouse de actuar con valentía: «Se me amedrentase, probablemente as fotos non se publicasen», recolle o diario de sesións daquel día.

7. Que relación exacta mantivo coa contorna de Dorado e, en concreto, con Manuel Cruz e Juan Juncal?

Feijóo nunca o explicou, a pesar de que cando ocupou a vicepresidencia da Xunta con Manuel Fraga e cando sucedeu a este, tamén mantivo unha estreita relación con Juan Juncal Rodríguez, outro home de confianza de Romay, presidente provincial do PP na Coruña e alcalde de Ferrol entre 2003 e 2007. Juncal foi o apoderado de Manuel Cruz que en 1995 asinou en nome deste a compra dunha empresa de informática que Cruz usou só seis días despois para adquirir outra sociedade dedicada á distribución de carburantes. Tratábase de JF Oil, que administraba unha gasolineira en Caldas de Reis, a mesma localidade pontevedresa onde Marcial Dorado abriu unha das súas que a Consellería de Romay e Feijóo contrataban para fornecer gasolina e gasoil ás ambulancias e hospitais do Sergas. JF Oil era propiedade de Evaristo Juncal Carreira, presidente local do PP de Caldas e quen á súa vez fora socio doutras empresas do propio Dorado e tamén de José Manuel Prado Bugallo Sito Miñanco. Juncal Rodríguez –cuxo xefe de prensa na Alcaldía de Ferrol era un mozo Miguel Tellado que iniciaba a súa carreira política no PP– sempre negou que tivera outra relación con Cruz que o servizo concreto que lle prestou aquel día como apoderado para a adquisición da empresa de informática que este usou para comprar JF Oil. Manuel Cruz morreu nun accidente de tráfico en agosto de 1999. Cando saíron á luz as fotos de Feijóo e Dorado e transcendeu a relevancia da figura do chofer cadenero na súa relación, o experto de La Voz de Galicia en narcotráfico que asinaba a información cualificou o sinistro que lle custou a vida a Cruz como «estraño para uns e non tanto para outros».

8. Por que Feijóo mentiu nunhas ocasións e facilitou versións contraditorias sobre a súa relación con Dorado?

O presidente do Partido Popular nunca o explicou.