A Coruña.- O Partido Popular de Galicia está desenvolvendo unha estratexia que parece destinada a facerse co poder en municipios onde gañou sen maioría absoluta as eleccións locais de maio de 2023, e en apenas dez meses promoveu nove mocións de censura noutros tantos concellos da comunidade, apoiándose en edís tránsfugas do PSOE ou de formacións locais independentes.

A última desas operacións callou o pasado luns en Ribeira (A Coruña) e fontes da formación que dirixe Alfonso Rueda insinúan que haberá máis e que o proceso non fixo máis que empezar. De feito, os responsables do partido en Santiago ofrecéronse publicamente a semana pasada a catro concelleiros expulsados do PSOE, e que agora forman parte do grupo dos non adscritos, para tentar desbancar da Alcaldía da capital de Galicia a Goretti Sanmartín, do BNG.

«Tinguir o mapa de Galicia de azul sempre é o principal obxectivo do PPdeG», afirman fontes próximas á dirección de Rueda, que subliñan a súa intención de «volver ao Goberno naqueles concellos onde o PP gañou as eleccións e non alcanzou a Alcaldía por un pacto entre perdedores, ou naqueles onde se instalou a ingobernabilidade». «É unha boa noticia para os veciños, que verán mellorada a xestión dos servizos municipais e a resolución dos seus problemas», explican.

«Gañamos pero non puidemos gobernar»

«Gañamos en 191 concellos [dos 313 de Galicia] e lamentablemente non puidemos gobernar en moitos deles», sosteñen as citadas fontes, que lembran expresamente que en Santiago «o BNG goberna con só seis concelleiros de 25» –en realidade son dous máis, os de Compostela Aberta, que forman parte do Goberno de Sanmartín–, e que en Ribeira a formación de Ana Pontón mandaba ata o luns con cinco concelleiros dun total de 21, ademais do apoio do PSOE e doutros catro edís dun partido local que agora deron os seus votos ao PP.

Para a líder do Bloque e xefa da oposición no Parlamento de Galicia, as mocións do PP son froito do «terror» que, ao seu xuízo, ten Alfonso Rueda a que o nacionalismo, a terceira forza a nivel local pero consolidada como segunda a escala autonómica, poida ofrecer bos balances de xestión para a batalla pola Xunta nas eleccións galegas previstas para o primeiro trimestre de 2028.

«O proxecto do BNG é moito máis que unha alternativa, é unha proposta de transformación que aspira a cambiar estruturas, que pon por diante o benestar da cidadanía e que impulsa políticas de xustiza social e igualdade», dixo Pontón o pasado venres cando acudiu a Ribeira a defender ao xa exalcalde Luís Pérez Barral. «Os veciños e veciñas puideron ver cos seus propios ollos e con feitos que hai outra maneira de gobernar» fronte «á dereita caciquil do PP», aseverou a portavoz do Bloque.

O PP presentou a súa primeira moción de censura da lexislatura o pasado xaneiro no Irixo (Ourense), para quitarlle a Alcaldía a unha formación local e entregarlla a unha concelleira do PSOE que acabou abandonando ese partido para incluír logo varios edís do PP no seu equipo de goberno. En febreiro, os populares desbancaron outro rexedor independente de esquerdas en Serra de Outes (A Coruña) apoiándose noutro tránsfuga do PSOE; e en marzo repetiron con outra moción contra a alcaldesa socialista de Viveiro (Lugo), moción que triunfou grazas ao voto dun independente.

A finais de xullo ocorreu o mesmo coa rexedora socialista de Forcarei (Pontevedra), que perdeu o mando en favor dunha edil popular pola traizón doutro exsocialista. Foi a primeira censura que o PP executou en Galicia despois de que o Tribunal Constitucional (TC) anulara unhas semanas antes un precepto da lei electoral que permitía bloquear unha operación dese tipo se o seu resultado dependía do voto dun tránsfuga que pertencese ao mesmo partido do alcalde ao que a moción pretende tombar.

Acelerón

A pesar de que o fallo do TC non afecta nin deslexitima o pacto antitransfuguismo subscrito en 1998 por PSOE, PP e a maioría de partidos democráticos do Estado, os de Rueda e Paula Prado –a secretaria xeral do PP galego– aceleraron desde aquela decisión a súa estratexia para recuperar poder local mediante tránsfugas.

Así, durante o mes de agosto o PP puido tombar os alcaldes independentes de Touro e Fisterra, na Coruña –o PSOE fixo o mesmo pero ao revés en Noia–, e en setembro repetiron operativo en Carral. Ese mesmo mes, o PSOE vingouse en Viana do Bolo (Ourense) con apoio do BNG, pero o PP devolveulle a xogada un mes despois en Muxía, onde tamén se apoiou nos nacionalistas para expulsar o rexedor socialista e situar un alcalde independente.

Aínda que o Partido Popular é con diferenza a formación con máis concellos baixo o seu mando de Galicia e dispón dunha confortable maioría absoluta na Cámara autonómica –40 deputados de 75–, apenas toca poder nas cidades máis relevantes: Vigo, A Coruña e Lugo son do PSOE; Santiago e Pontevedra, do BNG, e Ourense, da Democracia Ourensana de Gonzalo Pérez Jácome. A vila máis grande en mans dos de Rueda é a cidade máis pequena, Ferrol –64.000 habitantes–.

Segundo outras fontes do PP, a explicación ao empeño do presidente da Xunta en asentar máis alcaldías de aquí á primavera de 2027 estaría no intento de evitar que o seu partido «adormeza» á espera das autonómicas do ano seguinte, nas que arrisca a súa maioría absoluta e para as que sería un trampolín perfecto a recuperación das deputacións provinciais da Coruña e Lugo, agora en mans do PSOE de José Ramón Gómez Besteiro.

Nese sentido, fontes da Deputación da Coruña, que preside o antecesor de Besteiro, Valentín González Formoso, dubidan de que as mocións de censura do PP constitúan certamente unha estratexia ou que, no caso de que sexa así, que teña posibilidades de éxito: «Os cidadáns votan a nivel municipal, non pensando no goberno provincial», apuntan.

«En realidade, as mocións están a facelas [o PP] onde poden e nalgúns casos con manobras escuras, sen explicar os intereses que hai detrás; moitas nin sequera contan con apoio social e responden simplemente ao oportunismo político, o que pode ter un custo grande para o PP cando os cidadáns se pronuncien nas urnas», conclúen.