A Coruña.- O Bloque Nacionalista Galego (BNG) decidiu non esperar a que comece oficialmente a campaña das municipais de maio de 2027. Con case un ano de antelación, a formación que lidera Ana Pontón xa puxo en marcha unha operación política destinada a trasladar aos concellos a dinámica de crecemento que a converteu na principal forza da oposición galega e na alternativa máis sólida ao PP de Alfonso Rueda. O obxectivo é dobre: ampliar o seu poder local e engadir esa rede institucional á base desde a que disputar a Xunta nas autonómicas previstas para 2028.

A estratexia foi anunciada pola propia Pontón o pasado marzo ante o Consello Nacional do partido. Alí defendeu a necesidade de traballar «con planificación, con anticipación e en contacto directo coa cidadanía», e fixou como prioridade pechar cun ano de marxe as principais lideranzas municipais para iniciar unha intensa mobilización política en todo o país. A consigna é sinxela: chegar antes ca ninguén a unha carreira electoral que o BNG considera xa en marcha.

A ofensiva comezou polas grandes cidades, onde o partido foi confirmando candidaturas durante os últimos meses. En Vigo repite Xabier Pérez Igrexas; en Pontevedra volverá encabezar a lista Miguel Anxo Fernández Lores, símbolo do municipalismo nacionalista; na Coruña a candidata será Avia Veira, primeira muller que liderará unha candidatura do Bloque na cidade; en Lugo repetirá Rubén Arroxo e en Ferrol o elixido será o deputado autonómico Ramón Fernández.

Alternativa real

A operación vai máis alá das sete cidades. A dirección nacionalista considera que boa parte das posibilidades de crecemento pasan por concellos e vilas medianas e pequenas onde o BNG xa se consolidou como alternativa de goberno. Esa mensaxe quedou patente este venres en Laxe (A Coruña), a última localidade que visitou Pontón e onde presentou a Cristina Vázquez como candidata á alcaldía.

Laxe é un dos mellores exemplos para ilustrar as expectativas do Bloque. Nas municipais de 2023 obtivo preto do 30 % dos votos e consolidouse como segunda forza política, oito puntos por riba da suma de PSOE e IU, as outras dúas forzas con representación no Concello xunto ao PP. A formación de Alfonso Rueda ten a alcaldía, pero na dirección nacionalista consideran que existe unha posibilidade real de cambio se conseguen manter o crecemento rexistrado nos últimos anos.

A dirección do BNG cre que o poder local lle permite desenvolver un discurso propio, menos condicionado pola confrontación política madrileña e máis vinculado á xestión cotiá.

Durante a súa visita, Pontón mantivo encontros con colectivos sociais e con representantes da confraría de pescadores e mariscadores. En conversas informais con militantes e cargos locais insistiu nunha idea que se repite cada vez con máis frecuencia na contorna do BNG: existen ducias de municipios onde o partido está en disposición de disputar seriamente a alcaldía ao PP se comeza a traballar desde agora e logra consolidar a imaxe de boa xestión construída nos concellos onde xa goberna.

Ese discurso conecta cunha das fortalezas históricas do nacionalismo galego. O BNG ten actualmente as alcaldías de vilas medianas e pequenas emblemáticas como Allariz (Ourense), Carballo, Muros e Zas (A Coruña); Tomiño, Moaña, Cangas e Pontevedra, na provincia de Pontevedra; ou Barreiros, en Lugo. Ademais, participa en numerosos executivos de coalición. A dirección considera que eses gobernos constitúen o seu mellor escaparate e a proba máis visible de que existe unha alternativa de xestión ao modelo do PP.

Santiago e Goretti Sanmartín

Entre todas as prazas, Santiago de Compostela ocupa un lugar especialmente relevante. O pasado mes, Pontón presentou a actual alcaldesa, Goretti Sanmartín, como candidata á reelección. Fontes da formación admiten que a batalla compostelá será unha das máis observadas de todo o ciclo municipal polo simbolismo político da capital galega e polo papel que pode desempeñar na consolidación do proxecto nacionalista.

A importancia que o BNG concede a prazas como Santiago responde tamén a un cambio de mentalidade que se consolidou tras as autonómicas de 2024. Fontes próximas a Ana Pontón sosteñen que o partido deixou de formular o seu crecemento en termos de competencia co PSOE ou coas forzas da esquerda alternativa. A lectura que fan dos últimos resultados é distinta: o Bloque xa ocupa con claridade a segunda posición no sistema político galego e o seu principal adversario é o PP. O obxectivo, afirman, non é reorganizar o espazo progresista, senón construír unha maioría suficiente para disputar a hexemonía territorial dos populares.

Esa formulación vai acompañada doutra convicción estratéxica. O BNG considera que os seus mellores resultados chegan cando consegue situar o debate político en Galicia e afastalo da polarización estatal. A experiencia das eleccións xerais de 2023 segue moi presente na dirección nacionalista. Entón, o enfrontamento entre Pedro Sánchez e Alberto Núñez Feijóo absorbeu boa parte da campaña e reduciu o espazo político do Bloque, que obtivo uns resultados moi inferiores aos que lograría apenas uns meses despois nas autonómicas. Fronte a iso, Pontón pretende converter as municipais nunha gran conversación sobre vivenda, servizos públicos, pesca, industria, mobilidade ou financiamento local. É dicir, sobre os problemas que galegos e galegas perciben como propios e non derivados dos debates centralizados na capital do Estado.

A aposta polo municipalismo responde precisamente a esa lóxica. Os concellos permiten ao BNG desenvolver un discurso propio, menos condicionado pola confrontación política madrileña e máis vinculado á xestión cotiá. Na dirección nacionalista cren que canto máis se centre a discusión en Galicia, máis posibilidades terá o partido de seguir ampliando a súa base electoral e consolidarse como alternativa de goberno na Xunta.

Enquisa

Esa estratexia atopa apoio nas enquisas. Un recente sondeo de Sondaxe para La Voz de Galicia sitúa o BNG en crecemento nas sete grandes cidades galegas. O avance máis destacado produciríase en Santiago, onde os nacionalistas pasarían do 23,6 % ao 26,8 % dos votos e gañarían un concelleiro, mentres que na Coruña subirían do 13,7 % ao 17 % e en Ourense empatarían practicamente co PSOE. A enquisa confirma ademais unha tendencia relevante: aínda que o BNG puxo o foco no PP, o crecemento que lle augura ese sondeo prodúcese en boa medida a costa do espazo socialista.

Os datos son particularmente significativos en Lugo, un dos obxectivos prioritarios da formación. Alí o sondeo sitúa o Bloque no 23,1 % dos votos e seis concelleiros, apenas tres puntos por detrás do PSOE e gañando representación respecto a 2023. No partido interpretan esa evolución como a constatación de que poden aspirar a liderar o espazo progresista lucense e disputar o goberno municipal dentro dun ano.

A última enquisa de Sondaxe para La Voz de Galicia augura que o BNG crecerá nas sete cidades de Galicia.

A lectura política deses datos resulta aínda máis interesante porque cuestiona a estabilidade do actual executivo local. A alcaldesa popular, Elena Candia, presidenta do PP lucense, chegou ao poder grazas ao voto dunha tránsfuga socialista que permitiu desaloxar a anterior maioría progresista. Se a tendencia da enquisa de Sondaxe se consolida, o escenario podería volver cambiar tras as próximas municipais, cun BNG reforzado e máis preto de desempeñar un papel central na configuración dunha alternativa.

Esa percepción viuse reforzada polos movementos realizados polo PP durante o último ano. No Bloque interpretan a sucesión de operacións municipais impulsadas ou respaldadas polos populares, incluídas varias mocións de censura e cambios de goberno locais, como a proba de que Alfonso Rueda activou xa a maquinaria electoral das municipais. Fronte a iso, a resposta nacionalista consiste en ocupar o terreo con antelación, consolidar liderados e reforzar a presenza social do partido naqueles municipios onde perciben posibilidades reais de crecemento.

Dous modelos

A conclusión que manexan na dirección é que a batalla de 2027 non enfrontará tanto bloques ideolóxicos tradicionais como dous modelos de implantación territorial: o do PP, historicamente dominante no municipalismo galego, e o do BNG que Pontón modernizou e feminizou, e que aspira a disputarlle esa posición por primeira vez en décadas.

Todo isto encaixa nunha convicción cada vez máis asentada na dirección nacionalista: o partido atravesa o momento político máis favorable das últimas décadas. A estratexia consiste en converter ese vento de cola electoral nunha rede máis ampla de alcaldías, concellarías e gobernos locais que sirvan de plataforma para o seguinte obxectivo.

A batalla polas municipais de 2027 acaba de comezar, pero o BNG decidiu afrontala como algo máis ca unhas eleccións locais. Cada alcaldía conquistada, cada concellaría gañada e cada goberno municipal reforzado forman parte dunha estratexia de acumulación de poder que apunta directamente á Xunta. Na dirección nacionalista cren que Galicia se encamiña cara a unha competición cada vez máis bipolar entre o PP e o Bloque. Por iso Pontón puxo a funcionar a maquinaria cun ano de adianto e percorre Galicia desde hai varias semanas presentando candidatos cando aínda falta un ano para os comicios: porque considera que as próximas municipais serán a primeira gran proba para medir se o ascenso electoral dos últimos anos pode converterse finalmente nunha alternativa real de goberno para o país.