A Coruña.- A Asociación de Veciños das Conchas denunciou a «irresponsabilidade» de varios concellos da comarca ourensá da Limia e da Xunta de Galicia por non informar axeitadamente a poboación dos riscos asociados á proliferación de cianobacterias no encoro das Conchas, cuxas zonas oficiais de baño figuran desde o pasado martes en nivel amarelo de risco segundo os datos da Dirección Xeral de Saúde Pública do Goberno autonómico.

A denuncia prodúcese apenas un día despois de que a mesma asociación alertara da aparición dun importante episodio de cianobacterias no encoro de Lindoso, augas abaixo do río Limia e a uns 30 quilómetros das Conchas, que os veciños interpretan como unha extensión da crise ambiental que desde hai anos afecta ás Conchas e que situou a comarca e a súa veciña Baixa Limia no centro do debate sobre o impacto da gandaría industrial e das macrogranxas en Galicia.

Segundo o documento oficial de vixilancia sanitaria publicado polo Servizo Galego de Saúde, as zonas de baño de Portoquintela, en Bande, e O Corgo-A Rola, en Muíños, ambas situadas no encoro das Conchas, atopábanse en nivel amarelo de risco por proliferación de cianobacterias tras as mostras tomadas o pasado 8 de xuño. O xoves, porén, nenos e adultos seguían bañándose e practicando piragüismo nesas mesmas zonas sen que ningún aviso institucional lles advertise o perigo, segundo a documentación gráfica achegada pola asociación.

O nivel amarelo implica unha probabilidade moderada de efectos adversos para a saúde e leva asociadas recomendacións específicas de actuación por parte das administracións públicas. Entre elas figuran a vixilancia de natas e espumas, a sinalización das zonas afectadas, a información ás autoridades sanitarias e a recomendación de evitar o uso das áreas de baño mentres se investiga o alcance do episodio.

Porén, a Asociación de Veciños das Conchas sostén que esas medidas non se están a aplicar. Nun comunicado difundido a última hora da tarde do xoves, a entidade acusa especialmente o Concello de Muíños de seguir actuando «coa máxima irresponsabilidade ante a grave contaminación que afecta o encoro das Conchas» e denuncia que «non informa adecuadamente a poboación nin advirte de forma clara dos riscos existentes».

Nenos dun colexio

Os veciños consideran «especialmente grave» que, segundo afirman, non se informase os responsables do Colexio San Marcos de Abegondo do estado sanitario do encoro malia a realización de actividades acuáticas na zona. «Esta omisión resulta inadmisible cando se trata de actividades nas que poden participar menores ou persoas que descoñecen por completo o estado real da auga», sinala o comunicado.

A asociación asegura ademais que «en toda a praia non existe nin un só cartel visible que advirta da contaminación do encoro, do risco sanitario asociado á presenza de cianobacterias ou da necesidade de evitar o contacto coa auga». Ao seu xuízo, esta situación contradí as obrigas de información e prevención que deben asumir as administracións cando existe un risco para a saúde pública.

As fotografías remitidas pola plataforma cidadá mostran mozos realizando actividades de piragüismo, kaiak e baño no encoro durante os últimos días. A entidade asegura que incluso membros de Protección Civil prestaban apoio a algunhas destas actividades. «Resulta incomprensible que se preste apoio institucional a actividades acuáticas nun encoro que figura oficialmente en nivel 2 de contaminación, sen advertir de forma clara as persoas usuarias», sostén.

A denuncia non se limita a Muíños. A asociación afirma que o Concello de Lobeira tampouco estaría informando adecuadamente sobre a situación do encoro e acusa o Concello de Bande de manter sinalizacións contraditorias. Segundo lembra, nalgúns puntos seguen visibles carteis que cualifican as augas como de «calidade excelente» ao mesmo tempo que se recomenda evitar o baño, unha situación que, na opinión dos seus portavoces, pode inducir a erro residentes e visitantes.

Ocultar información

«Non se pode permitir que, ante un encoro en nivel 2 de contaminación por cianobacterias, os concellos afectados sigan mirando para outro lado, ocultando información, minimizando o risco ou permitindo actividades sen advertencias claras», sinala o comunicado. «A saúde pública debe estar por riba de calquera interese político, turístico ou económico».

O presidente da asociación, Pablo Álvarez Veloso, considera que a falta de información á cidadanía forma parte do mesmo problema que levou os tribunais a condenar as administracións pola contaminación do Limia. A situación das Conchas foi obxecto dunha histórica sentenza do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, posteriormente confirmada polo Supremo, que concluíu que a Xunta e a Confederación Hidrográfica Miño-Sil incumpriran as súas obrigas e vulneraran os dereitos fundamentais dos denunciantes ao non actuar fronte á contaminación xerada polas verteduras asociadas á gandaría intensiva.

«Non hai un só cartel visible que advirta da contaminación, do risco asociado ás cianobacterias e da necesidade de evitar o contacto coa auga», insiste a Asociación de Veciños das Conchas.

Máis dun ano despois daquela resolución xudicial, os veciños sosteñen que as medidas esixidas pola Xustiza seguen sen aplicarse. Mentres as administracións continúan discutindo sobre as súas respectivas competencias, a proliferación de cianobacterias persiste nas Conchas e, segundo as últimas denuncias veciñais, comeza xa a estenderse a outros encoros da conca do Limia como o de Lindoso.

Luzes-Público solicitou o xoves información sobre o caso á Consellería de Medio Ambiente e Cambio Climático da Xunta de Galicia e á Confederación Hidrográfica Miño-Sil, dependente do Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico, pero aínda non obtivo resposta de ningunha das dúas institucións.