A Coruña.- A Fiscalía da Comunidade Autónoma de Galicia remitiu á Fiscalía do Tribunal Supremo as dilixencias preprocesales de investigación abertas tras a denuncia presentada por unha vintena de organizacións sindicais, agrarias e ecoloxistas contra a presidenta da Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG), María Azucena Recio González. Os denunciantes atribúenlle un presunto delito de prevaricación polo traslado de dous compañeiros maxistrados da sección que viña resolvendo boa parte dos litixios relacionados con parques eólicos e grandes infraestruturas enerxéticas.

Os xuíces afectados son María Dolores López López e Luís Villares Naveira, trasladados da sección terceira á cuarta da Sala do Contencioso-Administrativo por decisión de Recio poucas semanas despois de asumir a presidencia do órgano. Villares foi ademais candidato de En Marea á Presidencia da Xunta en 2016 e líder da oposición no Parlamento galego durante aquela lexislatura. A comezos deste ano competiu coa propia Recio pola presidencia da Sala, cargo que finalmente recaeu na maxistrada por decisión do Consello Xeral do Poder Xudicial (CGPJ).

A denuncia foi presentada por organizacións integradas na Coordinadora Eólica Así Non, entre elas a Confederación Intersindical Galega (CIG, o maior sindicato de Galicia), a Asociación para a Defensa Ecolóxica de Galicia, o Sindicato Labrego Galego, a Federación Rural Galega, a Organización Galega de Comunidades de montes, a Asociación Galega de Consumidores e Usuarios e Amigas dá Terra.

Intercambio de xuíces

A controversia orixinouse en marzo, cando a nova presidenta da Sala acordou unha reorganización interna que supuxo o intercambio de catro maxistrados entre as seccións terceira e cuarta. Villares e López foron apartados da sección que ditara numerosas resolucións sobre autorizacións eólicas, mentres que outros dous maxistrados realizaron o percorrido inverso. Recio xustificou a decisión por razóns organizativas e funcionais destinadas, segundo o seu criterio, a mellorar o funcionamento do órgano.

A explicación non convenceu unha parte significativa da xudicatura galega. A asociación Xuízas e Xuíces para a Democracia (XXpD) denunciou que o traslado se adoptou sen audiencia previa aos afectados e advertiu de que podía comprometer a independencia xudicial. A organización sostivo ademais que a medida se produciu nun contexto de fortes críticas políticas e empresariais contra as resolucións que paralizaran proxectos eólicos promovidos ou apoiados pola Xunta.

Tamén a asociación Xustiza e Sociedade de Galicia, integrada por profesionais do ámbito xurídico, reclamou a suspensión dos cambios e cualificou a situación de «gravísima». Segundo a entidade, a decisión proxecta dúbidas sobre a autonomía dos tribunais e sobre as garantías de inamovilidad que protexen o exercicio da función xurisdiccional.

A sección terceira do Contencioso-Administrativo do TSXG convertérase nos últimos anos nun actor central do conflito xudicial sobre o despregamento eólico en Galicia. As súas resolucións acordaron a suspensión cautelar ou a anulación de numerosos proxectos ao apreciar posibles deficiencias ambientais, problemas de avaliación acumulada de impactos ou irregularidades na tramitación administrativa.

Críticas

Esas decisións provocaron reiteradas críticas por parte de representantes políticos e empresariais, que acusaban o tribunal de xerar inseguridade xurídica e de obstaculizar investimentos estratéxicos. En paralelo, colectivos veciñais e ecoloxistas defendían que as resolucións garantían o cumprimento da normativa ambiental e dos procedementos de participación pública.

A denuncia agora remitida ao Supremo non limítase os traslados. Tamén cuestiona diversos cambios posteriores na repartición de asuntos relacionados con autorizacións eólicas e liñas de alta tensión dentro da propia Sala do Contencioso-Administrativo. A Fiscalía galega abriu dilixencias preprocesales para determinar se eses acordos poderían encaixar nun eventual delito de prevaricación xudicial.

Fontes da CIG sosteñen que «a modificación de competencias sobre as autorizacións de proxectos eólicos e liñas de alta tensión fíxose sen modificar as normas de repartición aprobadas en 2023 e en contra do criterio mantido previamente pola sección terceira». O sindicato lembra ademais que esa sección xa rexeitara inhibirse en favor da segunda a pesar de as solicitudes formuladas pola Xunta e por empresas do sector.

Para a organización sindical, «as alteracións arbitrarias na repartición de asuntos, realizadas en paralelo ao traslado de maxistrados da sección terceira, aplicáronse para satisfacer o interese expresado pola Xunta e por empresas do sector eólico nos procedementos relativos a autorizacións de liñas eléctricas».

«Ningunha relación»

Fontes da contorna de Villares subliñaron que o maxistrado non mantén ningunha relación coa denuncia agora trasladada ao Supremo. «O que fixo a Fiscalía é constatar que, de ser certos os delitos dos que se acusa na denuncia, as persoas responsables serían aforadas e corresponderíalle decidir ao Supremo. Pero iso non implica que se decidise investigar o caso», sosteñen fontes xudiciais próximas ao xuíz.

Villares si recorreu o seu traslado ante o CGPJ e Xuízas e Xuíces para a Democracia presentou un recurso similar. Ambos alegan defectos de procedemento, falta de motivación suficiente e ausencia de audiencia previa aos afectados, alén de advertir das consecuencias que este tipo de decisións poden ter sobre a percepción de independencia dos tribunais.

O Consello Xeral do Poder Xudicial xa se pronunciou sobre unha das peticións formuladas polos recorrentes. O pleno rexeitou suspender preventivamente os traslados mentres resolve o fondo dos recursos, ao considerar que non existe un prexuízo irreparable que xustifique paralizar a decisión antes de adoptar unha resolución definitiva.

Coa remisión das actuacións ao Tribunal Supremo, o conflito entra agora nunha nova fase. O alto tribunal deberá decidir se aprecia indicios suficientes para impulsar algunha actuación penal ou se, pola contra, arquiva a denuncia. Namentres, o caso segue alimentando un intenso debate en Galicia sobre a independencia xudicial, a xestión do despregamento eólico e as relacións entre os poderes político, económico e xudicial.